YÖREMİZDE MUTFAK VE MUTFAKLA İLGİLİ GENEL BİLGİLER

Yöremizde Yemekler,
a- Düğün (cemiyet) yemekleri,
b- Misafir yemekleri,
c- Cenaze yemekleri, diye üç grupta değerlendirilir.
Yörede genellikle cemiyet (düğün, sünnet, mevlit) yemeklerini bu işi meslek edinmiş Kişiler (aşçılar) yaparlar. Bunlar ekip olarak çalışırlar. Yörede yemekler mutfaklarda yapılır, mutfak malzemeleri kiler denilen yerde saklanır. Çok çabuk bozulanlar buzdolabında muhafaza edilir. Köylerimizde genelde ekmek pişirmek için ocak vardır. Bu ocaklar kimi yerde evin içinde baca olan yerde yapılır, kimi yerde de evin giriş kapısının önünde yapılır. Ocakta pişirme esnasında saçayağı, maşa, gelberi gibi araçlar kullanılır. Ocakta odun ve çalı, çırpı yakılır. Ocakla ilgili inanışlar; Gece kül alınmaz, sıcakken üzerine su dökülmez, saçayağı ters konmaz vb.
Yörede pişirilen çorbalar: Tarhana, uğmaç çorbası, dede çorbası, balık çorbası, yoğurt çorbası, işkembe çorbası, mercimek çorbası vb.
Yörede pişirilen sebze yemekleri: Yetiştirilen tüm sebzelerden yemekler yapılır. Lahana yemeğine (Kalle), ıspanağın yumurtalısına (Oturtma), balığın sirkeli ve soğanlı pişirilmesine (papaz yahnisi) denir. Yemekler genelde kullanılan sebzenin adını alır. Örneğin, patates yemeği, karnabahar yemeği gibi.
Karnıbahar Yemeği: Karnıbaharla ince ince doğranır. Sıcak tuzlu suda hafif haşlanır. Haşlanan karnıbaharlar tepsiye dizilir. Üzerine kavrulmuş soğan, kıyma, ve salça karışımı dökülür. Hafif ateşli fırında 10-15 dakika pişirilip servis yapılır. (Çamdibi Köyü)
Yörede pişirilen et yemekleri: Etle yapılan yemeklerde genelde koyun eti kullanılır. Etle yapılan bazı yemekler, şıbleme (tavuk suyu ve yufka ile yapılır), Davulpaşa(sulu köfte) Türlü vb.
Yörede tahıllardan yapılan yemekler: Yöremizde buğday, arpa, mısır, nohut, ayçiçeği, susam yetiştirilir. Buğdaydan keşkek ve aşure, mısır unundan mamalika yapılır.
Mamalika: Tencereye belirli ölçüde su konur, içine biraz yağ katılır. (margarin veya tereyağı) su ılınmaya başladığında serpiştirilerek içine un katılır ve hamur haline gelinceye kadar pişirilir. Pişen hamur tepsiye yayılır ve kaşıkla üzerine bastırılarak küçük izler yapılır, bu hamurun üzerine kızdırılmış yağ dökülür. Daha sonra isteğe göre şeker, pekmez, ekşimik, rendelenmiş peynir dökülür. Sıcak sıcak yenir.(Göllüce Köyü)
Yörede yabani otlardan yapılan yemekler: Ebegümeci, kalabak, diken otu (kuşkonmaz), ketilce, gelincik, vb. bitkilerden yemekler yapılır.
Kalabak otundan yapılan yemek: Kalabak dere içinde yetişen bir ottur, kökü ve yapraklarından ayrı ayrı yemekler yapılır. Kök ve saplar ayıklanır, yıkanır,tepsiye konur üzerine sirke, limon ile beraber sarımsak konup biraz yağ gezdirilir fırına atılır,piştikten sonra sıcak sıcak yenir.Yaprakları ise aynı ıspanak gibi ya haşlayarak ya da kavurarak üzerine yumurta kırılır.
Av hayvanlarından yapılan yemekler: Göde köftesi, göde ızgara, tavşan yahnisi, vb.
Göde Köftesi: Göde avlanır, temizlenir etleri kemikten ayrılır, evde mevcut baharatlar konarak aynı köfte gibi yoğrulur, kızartılır veya ızgara yapılır.
Yörede kümes hayvanlarından yapılan yemekler:
Şıbleme yemeği: Tavuk haşlanır, normal hamur yoğrulur yufka açılır, yufkalar sac da pişirilir, tavuk suyu ile ıslatılıp tepsiye sıralanır. Tavukla karışık pirinç pilavı yapılı, yufkalardan bir tutam koparılır, pilavdan alınır ve afiyetle yenir. Yörede yemeklerde genelde çiçek ve zeytinyağı kullanılır. Yemeklere koku ve tat vermesi için nane, dere otu kekik konmaktadır.Yörede puf böreği, çarşaf böreği, su böreği, sigara böreği, vb. yapılır. Yörede tüm tatlılar yapılmaktadır.
Cennet Künkü: Un elenir ortası açılır, içerisine yumurta, yoğurt, küllü su katılarak hamur haline getirilir. Hamurlar yufka olarak açılır, uzunlamasına üç parmak genişliğinde şeritler kesilir, kızgın zeytin yağına bir ucu çatalla bastırılır, diğer ucu elle tutulur, çatallı taraf rulo yapılarak tüm şerit yağın içinde gezdirilerek kızartılır ve rafaklı şurubun içine atılır isteğe göre üzerine fındık, ceviz, fıstık vb. gibi dökülür, üstüne bir kapak kapatılır biraz beklettikten sonra yenir. Yörede yemekler yer sofrasında veya masada yenir.

Mutfakla İlgili Atasözleri:
-Sofrayı gördün otur, sopayı gördün kaç,
-Anamın ekmeğine kuru, ayranına duru diyemem

MAHALLİ YEMEKLER

Özellikle köy toplumlarında birbirinden güzel, tatlı, lezzetli ve Türk Milletinin ananevi özelliklerinden birisi olan mutfağı çok zengindir. İznik Gölü’nün kıyısında olan köylerde balık yemeği çeşidi bulmak mümkündür. Çok çeşit balık balık yemeği yapılmaktadır.
Yörede sebzelerden kış için konserveler, çeşitli turşular, yapılır ve bazıları da kurutulur. Meyvelerden reçel, komposto, pekmez yapılır. Yörede ev fırınlarında somun ekmeği yapılır. Bunun haricinde patatesli ekmekte yapılır.
Patatesli Ekmek:
Akşamdan ev hamuru tutulur, (maya) sabahleyin bir miktar patates haşlanır kabukları soyularak rendelenir. Unun içine akşamdan mayalanmış maya ve rendelenmiş patates, ılık su ile hamur yapılır, kabartılmaya bırakılır. Hamur kabartıldıktan sonra pinetlere konarak bekletilir, iyice ısınmış fırında üzerine susam serpilerek pişirilir.

SAZAN PİLAVLI DOLMA:
            Üç kiloluk sazan balığı yüzülerek temizlenir. Sadece kuyruk ve kafası kesilir. Büyük bir tavada bol zeytin yağı ile kızartılır. Pirinç yıkanıp hafif kaynatılır. Pirinç, maydanoz, karabiber, nane, yeşil soğan, bunlar karıştırılır ve balık doldurulur. Bu karışımla üst kısmına kadar doldurulur. Yeter miktarda su konur, üzeri yufka ekmeği ile kapatılır ve fırına verilir. 15-20 dakika kadar suyu çekilinceye kadar pişirilir. Yemek hazırdır, ayran ile servis yapılır.

PAPAZ YAHNİSİ :
            Yayın balığı hariç her türlü balıktan yapılır. Domates, yeşil biber, tuz, toz biber , soğan eğer domates ve yeşil biber yoksa salça ve soğanla yapılabilir. Bu yemeğin özelliği balıklar kızartıldıktan sonra yapılmasıdır. Balıklar temizlenir, zeytin yağında kızartıldıktan sonra başka bir tepsiye kızarmış balıklar dizilir. Sos şeklinde hazırlanan malzeme balıkların üzerine yayılır, kafi miktarda su ilave edilir. 20 dakika pişirilir ve yeşil salata ile servis yapılır.

BALIK KISKI:
            Tatlı su kefali, sazan, akbalık türlerinden yapılır. Kuyruk kısmına kadar balık sırtından yarılır, içi temizlenir. Fakat havyar ve sütü bırakılır. Kor halindeki ateşte ızgara arasına sıkıştırılarak pişirilir. Biraz sonra zeytin yağı ile yağlanır ters çevrilerek pişirilir. Bu esnada kendi kendine balık yarılır, yağlı taraf ateşte yine pişirilir, balık kızarır, servise hazır olur. Limon dökülerek helva ile birlikte yenirse daha lezzetli olur.

BALIK KEPEKLEME (BUĞULAMA): 
            Sazan, yayın, ördek ve ilik balığından kepekleme olur. Balıkların kafası kesilerek temizlenir, domates, yeşil biber, soğan, tuz, toz biberden mütvellit bir karışım yapılır. Balıklar tepsiye dizilir, hazırlanan bu malzeme balık üzerine yayılır, bol zeytin yağı dökülür, az su ilave edilir ve ateşte pişirilir. Kaynamaya başladığı zaman biraz salça konur, 20 dakika pişirilir, salata ile servis yapılır.

BALIK ÇORBASI:
            Sazan balığı veya kırlangıç balığından yapılır. Balık temizlenir bütün olarak tencereye konur, yeterli kadar su konduktan sonra bir limon, bir baş soğan ve bir demet maydanoz suya ilave edilir. Bir süre kaynatılır. Su süzülür, balıklar soğumaya terk edilir. Doğranan soğanlar ile bir miktar yağı ile tencerede kavrulur, salça konur, soğuk su ilave edilerek kaynamaya bırakılır. Kuşbaşı şeklinde kesilen balıklar kılçıklarından temizlenir kaynayan suyun içine atılır. Kuru nane, maydanoz konur, 20 dakika piştikten sonra servise hazırdır.

MAVİŞ:
            Hamur yufka şeklinde açılır, dört köşesi kesilir. Kare şeklindeki hamur beş parçaya ayrılarak örülür, şekil verilir. Yağda kızartılır, hazırlanan matın (Tatlı Su) içine atılır. Sonra çıkartılır, dinlenmesi için başka bir tepsiye konur ve soğuduktan sonra yenir.