İZNİK'TE YUVA KURMA - DÜĞÜN KÜLTÜRÜ

İznik ve yöresinde yuva kurma törenleri değişiklik arz etmektedir. Sosyal yapı itibariyle yörede yerleşmiş topluluklar buraya değişik yerlerden göç etmişlerdir. Burada değişik yörelerde yapılan yuva kurma merasimlerinden ziyade özellikle çoğu yerlerde aynı gelenekleri uyguladıkları yuva kurma törenlerini sunacağız. Yuva kurma törenlerini şu bölümlerle sunacağız.
a-      Kız isteme,
b-     Nişan,
c-      Görümlük,
d-     Kına gecesi,
e-      Düğün

KIZ İSTEME:
         Yörede evlenmeler hem görücü, hem kız ve erkeklerin isteği ile olmaktadır. Birbirine gönül veren kız ve oğlan çeşitli yöntemlerle ailelerine durumu bildirirler. Anne ve baba anlaşarak bir aracı ile kız evine haber verirler. Bu aracıya da halk arasında dünürcü başı denir. Bazen haber verilmeden gidilse de genelde haber verilir. Bu isteme olayı Perşembeyi, Cumaya bağlayan gece veya Pazarı Pazartesine bağlayan gece olur. Kız evine gidilirken oğlan evi şeker veya çikolata götürür. Kız misafirlere kahve ikram eder. Kahveler içilirken oğlan evinin büyüklerinden biri kızın babasından Allah’ ın emri Peygamber’ in kavli ile kızınızı oğlumuza istiyoruz der. Kız tarafı ise karşılık olarak (eğer vermek istemiyorsa) nasibinizi başka yerde arayın der. (Eğer vermek istiyorsa)düşünelim kısmetse olur derler. Oğlan tarafı bu söze karşılık umutlu olarak birkaç defa kız evine gider gelir. En sonunda olumlu cevapla birlikte kız tarafından dokunulan çevre diye bilinen işlemeli mendil oğlan tarafına verilir. Bundan sonra iki taraf arasında takılacak takılar, diğer ziynet eşyaları üzerinde anlaşma sağlanır. Aileler konuşur anlaşır nişan tarihini tespit ederler.

NİŞAN :
          Hazırlıklardan sonra belirlenen gün nişan yapılır. Nişanda oğlan tarafı kız evine gider kız tarafı gelenleri karşılar. Gelin gelenlerin ellerini öper, takılar takılır bahşişler verilen,takılar özellikle kaynana tarafından takılır. Kız tarafından çevre gibi hediye verilir, damada da bohça denilen çevre,hediye yapılır. Bu bohça içinde çevre, ipek mendil, gömlek, mendil, yüzük bulunur. Kadınlar arasında yapılan eğlencelerle nişan töreni bitirilir.

GÖRÜMLÜK:
         Yörede görümlük denen bir adet vardır. Düğün zamanına yakındır. Görümlükte damadın tarafı gelin evine giyimlik eşyalar, fındık, fıstık gibi çerez hediyeler götürürler. Kız evi de buna karşılık yiyecek olarak tavuk, tatlı, gözleme götürürler. Bu gelenler oğlan evi tarafından komşulara dağıtılır. Bu görümden sonra kız evinde düğün hazırlıkları başlatılır.

KINA GECESİ:
          Düğünün bir gece öncesinde kına gecesi yapılır. Kına gecesi herkesin düğün yerine gelmesiyle başlar. İlk önce genç kızların gelini düğün yerine getirmesiyle başlar. Gelin ortada bir sandalyeye oturtulur. Başına akrabaları altın veya ev eşyası atarlar buna da halk arasında (atkı) atmak denir. Gelin ilk önce yengesiyle oynar, sonra sırayla herkesle oynar. İlerleyen saatlerde oğlan-kız olmak için hazırlık yapılır. İlk önce kız tarafı oğlan tarafına giderek çeşitli yiyecekler  isterler. Bunlar çerez, tatlı, tavuk vb. şeyler, bu isteklerini mani olarak söylerler. “Gökten zembil iniyor pırıl, pırıl dönüyor. Sabredin arkadaşlar, bize gelin geliyor.” Gelin geldikten sonra geline teşekkür edilir. Gine aynı mani ile çeşitli isteklerde bulunulur. Bu arada maniler okunarak  oynamaya devam edilir. Oğlan tarafı da kız tarafına giderek aynı manileri söyleyerek çeşitli isteklerde bulunur.
        En sonunda mani okuyarak damadı isterler. Damat gelince oynayanlara bahşiş verir. Sonra halayın ortasına gelerek gelin, damat beraber oynarlar. Sıra geline kına yakmaya gelir. Gelinin başına kımızı örtü örtülür, gelinin en yakın arkadaşları gelinin ellerine ve ayaklarına kına yakarlar, avuçlarına bozuk para konur. Bu paraları gelin sandığın bir köşesinde saklar. Kına yakılırken arkadaşları mani söyleyerek gelini ağlatmaya çalışırlar. Manimiz;” Gelinin annesi, annesi kızınız bu gece misafir size, yarın ki gece ellerin evinde. Kına yakma işlemi bittikten sonra kına yakan kızlar gelini havaya kaldırarak damadın ismini üç defa söyletirler. Gelen akrabalar ve komşular gelinin başına para takarlar. Oğlan evinden genç kızlar gelinin yanında kalırlar. Yiyer içer sabaha kadar eğlenirler.
     DÜĞÜN:
        Tarihine göre davetiyeler bastırılıp, dağıtılmıştır. Bazı yerlerde davetiye yerine mum, kibrit, bisküvide dağıtılır. Eskiden düğünler Perşembe günü başlarken, şimdi ise cumartesi günü başlamaktadır. Oğlan evi davet edilen misafirlerle, yakın mesafe ise yaya olarak, uzun mesafe ise arabalarla kız evine giderler. Bu arada süslenmiş gelin arabasına ilgi fazla olur. Düğünler ya çalgılı ya da mevlitli yapılmaktadır. Düğünlerde klarnet, tef, darbuka, zil ve son zamanlarda, ork, gitar, cümbüş gibi çalgı aletleri çalınır. Çalgı ekibi oğlan evindedir, masrafa oğlan tarafına aittir. Oğlan evinde toplanan konaklar(davetliler) eğer düğün mevlitliyse,  mevlit okunduktan sonra yemek yenir.
Yemekten sonra konuklar getirdikleri hediyeleri oğlan babasına verirler. Sıra gelin almaya gelmiştir. Oğlan tarafı ve konuklardan gitmek isteyenler gelin evinin uzaklığına göre ya yayan, ya da arabalarla giderler, Konukları kız tarafları karşılar. Tatlı muhabbetlerden   sonra gelin çıkarma için hazırlıklar yapılır. Bu esnada gelin evinde kapı kapatma ve sandık üzerine oturmak gibi adetler vardır. Oğlan tarafından bahşiş verilir. Gelini varsa babası, beline kırmızı kurdele bağladıktan sonra kapıya kadar çıkarır. Gelin arabasına bindirilir. Büyük bir coşku ile gelin ve konuklar uğurlanır. Fakat kız tarafı delikanlıları arabanın önünü kapatır bahşiş isterler, eğer gelin köy dışına gidiyorsa alınan paraya “tarla bastı parası” denir. Gelinin arabasını oğlan evinde de büyük bir topluluk coşkuyla beklemektedir. Elin arabası kapı önünde durur gelin damatla beraber içeri girerken bilinen bazı adetler gerçekleştirilir. (geline tahta kaşık veya cam tabak kırdırmak gibi.)  Gelin arabadan indirilirken oğlanın annesi bozuk para karışımı etrafa saçar. Damat kahveye götürülür burada arkadaşlarına ikramda bulunur. Gelini daha sonra “Telek” denilen kadın odasından çıkarır bir sandalyeye oturtur yüzünü açar, genç kız ve kadınlar eğlenirler, zamanla da  toplanan misafirler dağılırlar. Yani gelinin getirilmesi tamamlanır. Akşam namazından sonra dini nikah kıyılır. Damat sağdıcı ve arkadaşları ile beraber coşkuyla gelin odasına gönderilir.
Paça Töreni:
Bazı yerlerde düğünün ikinci günü sadece kadınlar arasında yapılır. Düğünden bir gün sonra kadınlar gelin evine bir takım hediyeler götürürler. Kadınlar kendi evinde bir takım oyunlar oynarlar, gelin kıbleye karşı duvağı örtülü olarak oturtulur, gelinin bir yanına erkek çocuğu bir yanına da kız çocuğu oturtulur. Kızın elinde gül, oğlanın elinde bağ çubuğu bulunur. Gelinin duvağını oğlan çocuğu açar kız çocuğu kapatır. Bu iş birkaç kez tekrarlanır. Gelin bunlara hediye verir. Sonra gelinin eline buğday verilir, buğdayları yere döker oradaki kadınlar bu dökülen buğdayları toplar bereket getirir diye un ambarlarına atarlar. Gelin küçük çocuğa mendil hediye eder, böylece paça töreni de bitmiş olur.
Çevre:
Gergefte dokunulmuş mendilin büyük şeklidir. Sulu ve dallı olmak üzere iki çeşittir. Sulu çevrenin dört tarafı işlenmiştir. Dallı çevreni ise dört köşesinde sadece bir çiçek motifi bulunur.